78 hızlı ipucu

Win + Shift + S ekranı karartır ve dikdörtgen, serbest biçim, pencere veya tam ekran seçmenize izin verir. Seçtiğiniz alan panoya kopyalanır; sağ alttaki bildirime tıklarsanız işaretleme ve kaydetme ekranı açılır.

PrtScn tuşunu bu araca bağlamak için: Ayarlar → Erişilebilirlik → Klavye → Ekranı kırpmak için Ekranı Yazdır düğmesini kullan.

Win + V pano geçmişini açar. İlk kullanımda açmanız istenir; açtıktan sonra kopyaladığınız her metin ve görsel listede kalır.

Sık kullandığınız bir metni (imza, IP bloğu, komut) listede sabitleyebilirsiniz; sabitlenen öğeler yeniden başlatmadan sonra da durur. Hassas veri kopyaladıysanız listeden tek tek ya da hepsini birden temizleyin.

Ctrl + Alt + Del bir ara ekran gösterir. Ctrl + Shift + Esc doğrudan Görev Yöneticisi’ni açar — sistem donmuşken saniyeler değerlidir.

Açılmıyorsa yönetici olarak çalıştırmayı deneyin:

Start-Process taskmgr -Verb RunAs

PowerShell’de tek satır yeter:

Get-NetTCPConnection -LocalPort 443 -State Listen |
  Select-Object LocalAddress, LocalPort,
    @{ n='Islem'; e={ (Get-Process -Id $_.OwningProcess).ProcessName } },
    OwningProcess

Klasik yöntem de çalışır: netstat -ano | findstr :443 çıktısındaki son sütun PID’dir, tasklist /fi "pid eq <PID>" ile adını bulursunuz.

Clear-DnsClientCache      # veya: ipconfig /flushdns
Get-DnsClientCache | Where-Object Entry -like "*sirket.local*"

İkinci komut, temizlemeden önce önbellekte ne olduğunu gösterir — sorunun gerçekten önbellekte olup olmadığını böyle anlarsınız. Temizledikten sonra da eski adres dönüyorsa sorun DNS sunucusundadır, istemcide değil.

Kullanıcı “hesabım sürekli kilitleniyor” dediğinde önce PDC emulator rolünü tutan domain controller’a bakın — 4740 olayı yalnızca orada güvenilir biçimde toplanır. Caller Computer Name alanı kaynağı doğrudan söyler; neredeyse her zaman eski bir eşlenmiş sürücü veya kayıtlı bir hizmet hesabıdır.

Get-WinEvent -ComputerName (netdom query fsmo) -FilterHashtable @{
  LogName = 'Security'; Id = 4740
} -MaxEvents 5

netsh wlan show profiles
netsh wlan show profile name="AgAdi" key=clear

İkinci komutun çıktısındaki Anahtar İçeriği satırı parolayı verir. Komutu yönetici olarak çalıştırmanız gerekir.

Tüm kayıtlı ağları tek seferde dökmek için:

(netsh wlan show profiles) -match 'All User Profile' -replace '.*: ' | ForEach-Object {
  netsh wlan show profile name="$_" key=clear | Select-String 'Key Content'
}

sfc /scannow, bozuk sistem dosyalarını bileşen deposundan kopyalayarak onarır. Deponun kendisi bozuksa sfc “onaramadı” der ve insanlar aynı komutu tekrar çalıştırır.

Doğru sıra:

DISM /Online /Cleanup-Image /ScanHealth
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth
sfc /scannow

RestoreHealth internetten (veya belirttiğiniz kaynaktan) sağlam dosyaları çeker. Kapalı ağda /Source: ile bir ISO’daki install.wim dosyasını gösterin.

Mevcut makinede kurulu uygulamaları dışa aktarın:

winget export -o .\uygulamalar.json --accept-source-agreements

Yeni makinede:

winget import -i .\uygulamalar.json --accept-package-agreements --accept-source-agreements

Tek tek kurmak için winget install Microsoft.PowerShell yeterlidir. Tümünü güncellemek: winget upgrade --all.

Dışa aktarma yalnızca winget kaynaklarında bulunan uygulamaları listeler; kurumsal MSI’lar listede çıkmaz.

Anahtar üç yerden birinde olabilir: Microsoft/Entra hesabı, Active Directory ya da yazdırılmış bir dosya.

Makinede durumu ve koruyucuları görmek için:

Get-BitLockerVolume -MountPoint C: |
  Select-Object MountPoint, VolumeStatus, ProtectionStatus, KeyProtector

Anahtarı Entra ID’ye yedeklemek:

$v = Get-BitLockerVolume -MountPoint C:
$id = ($v.KeyProtector | Where-Object KeyProtectorType -eq 'RecoveryPassword').KeyProtectorId
BackupToAAD-BitLockerKeyProtector -MountPoint C: -KeyProtectorId $id

Şirket cihazlarında bu yedeklemenin politikayla zorunlu olduğundan emin olun; kullanıcıya bırakılan yedekleme yapılmaz.

Get-WinEvent -FilterHashtable @{ LogName='System'; Id=1074 } -MaxEvents 10 |
  Select-Object TimeCreated, @{ n='Mesaj'; e={ $_.Message -split "`n" | Select-Object -First 3 } }

1074, planlı kapatma ve yeniden başlatmaları kaydeder: hangi işlem başlattı, hangi kullanıcı, hangi gerekçe.

Beklenmeyen kapanmalar için 6008 ve 41 olaylarına bakın; ikisi birlikte elektrik kesintisi veya donanım kaynaklı ani kapanmayı işaret eder.

Win + X (veya Başlat düğmesine sağ tık) güç kullanıcı menüsünü açar: Aygıt Yöneticisi, Disk Yönetimi, Olay Görüntüleyicisi, Ağ Bağlantıları, Sistem, Görev Yöneticisi.

En hızlısı harflerle: Win + X, sonra A yönetici olarak terminali açar. Win + X, sonra M Aygıt Yöneticisi’ni açar.

• Win + Ctrl + D — yeni masaüstü
• Win + Ctrl + Sağ/Sol — masaüstleri arasında geçiş
• Win + Ctrl + F4 — bulunduğunuz masaüstünü kapat (pencereler kaybolmaz, yandakine taşınır)
• Win + Tab — görev görünümü; pencereleri masaüstleri arasında sürükleyebilirsiniz

Bir pencerenin tüm masaüstlerinde görünmesini isterseniz Win + Tab içinde sağ tıklayıp “Bu pencereyi tüm masaüstlerinde göster” seçin — nöbet panosu için birebir.

• Win + Shift + Sol/Sağ — pencereyi yandaki ekrana taşır
• Win + Sol/Sağ — pencereyi ekranın yarısına yaslar
• Win + Yukarı — büyütür, Win + Aşağı — küçültür
• Win + P — sunum modu (yalnızca bu ekran / genişlet / yinele)

Ekran düzeni sürekli bozuluyorsa sebep genelde monitörün uyku sonrası farklı sırayla tanınmasıdır; monitörü DisplayPort yerine HDMI’a almak çoğu zaman bunu çözer.

Masaüstünde yeni bir klasör oluşturun ve adını tam olarak şu şekilde verin:

Ayarlar.{ED7BA470-8E54-465E-825C-99712043E01C}

Klasör simgesi değişir ve içinde Denetim Masası’ndaki tüm görevler tek listede toplanır. Aradığınız ayarın adını biliyorsanız klasör içinde yazarak süzebilirsiniz.

Bu gizli bir özellik değil, bilinen bir kabuk klasörü kimliğidir; sistemde hiçbir değişiklik yapmaz.

Bir portun açık olup olmadığını görmek için Telnet İstemcisi kurmayı bırakın. PowerShell aynı işi yapar, üstelik yönlendirme ve DNS bilgisini de verir.

Test-NetConnection sunucu01 -Port 443 -InformationLevel Detailed

Çıktıdaki TcpTestSucceeded alanı True ise port açıktır. PingSucceeded False olsa bile bu geçerlidir — çoğu güvenlik duvarı ICMP’yi kapatır ama TCP’ye izin verir.

Görev Yöneticisi → Başlangıç uygulamaları ilk duraktır, ama tek durak değildir.

Başlangıç klasörleri:

shell:startup          → yalnızca bu kullanıcı
shell:common startup   → tüm kullanıcılar

Kayıt defteri girdileri:

'HKCU:\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run',
'HKLM:\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run' |
  ForEach-Object { Get-ItemProperty $_ } | Format-List

Bir de açılışta tetiklenen zamanlanmış görevler var:

Get-ScheduledTask | Where-Object { $_.Triggers.CimClass.CimClassName -match 'Logon|Boot' } |
  Select-Object TaskName, TaskPath, State

Görev çubuğu, Başlat menüsü veya masaüstü yanıt vermiyorsa:

Stop-Process -Name explorer -Force

Windows kabuğu birkaç saniye içinde kendini geri başlatır. Başlamazsa Görev Yöneticisi → Dosya → Yeni görev çalıştır → explorer.exe.

Açık pencereleriniz ve kaydedilmemiş belgeleriniz etkilenmez — yalnızca kabuk yeniden yüklenir.

Explorer → Görünüm → Göster → Dosya adı uzantıları. Aynı menüde Gizli öğeler de açılabilir.

Toplu dağıtım için kayıt defterinden:

Set-ItemProperty 'HKCU:\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Explorer\Advanced' `
  -Name HideFileExt -Value 0
Stop-Process -Name explorer -Force

Kullanıcı bilgisayarlarında bu ayarı politikayla zorunlu kılmak, kimlik avı eklerine karşı en ucuz önlemlerden biridir.

Set-ItemProperty 'HKLM:\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\FileSystem' `
  -Name LongPathsEnabled -Value 1 -Type DWord

Değişiklik yeniden başlatmadan sonra etkin olur ve yalnızca uzun yolu destekleyen uygulamalarda işe yarar. Eski uygulamalar hâlâ 260 karakterde takılabilir.

Hemen çözüm gerekiyorsa derin klasörü sürücü harfine bağlayın:

subst X: "C:\cok\derin\bir\klasor\yolu"

Yönetici olarak:

Stop-Service -Name Spooler -Force
Remove-Item "$env:SystemRoot\System32\spool\PRINTERS\*" -Force -ErrorAction SilentlyContinue
Start-Service -Name Spooler

Servisi durdurmadan klasörü temizlemeye çalışmak işe yaramaz; dosyalar kilitlidir.

Sorun tekrar ediyorsa genelde sebep bozuk bir sürücüdür. Yazdırma sunucusunda printui /s ile sürücü listesini açıp kullanılmayanları kaldırın.

perfmon /rel

Güvenilirlik İzleyicisi, günlük bir grafik üzerinde uygulama çökmelerini, sürücü hatalarını ve yüklenen güncellemeleri birlikte gösterir.

Değeri şudur: “geçen salıdan beri sorun var” diyen kullanıcıda o salı ne yüklendiğini tek bakışta görürsünüz. Olay günlüğünde aynı bağlantıyı kurmak dakikalar alır.

powercfg /batteryreport /output "%USERPROFILE%\Desktop\batarya.html"

Oluşan HTML raporda Design Capacity ile Full Charge Capacity değerlerini karşılaştırın. Tam şarj kapasitesi tasarımın %60’ının altına düştüyse batarya değişimi gerekir; bu, garanti ve satın alma taleplerinde işe yarayan somut bir sayıdır.

Rapor ayrıca son haftaların şarj döngülerini ve kullanım süresini gösterir.

Yönetici olarak:

powercfg /requests

Çıktı, uykuyu engelleyen istekleri kategoriye göre listeler: DISPLAY, SYSTEM, AWAYMODE. Yanında engelleyen sürücü veya işlem görünür — genelde bir medya oynatıcı, açık kalmış bir uzak oturum ya da ağ sürücüsüdür.

Bir isteği geçersiz kılmak için:

powercfg /requestsoverride PROCESS uygulama.exe DISPLAY SYSTEM

Son 3 günün uyku geçmişini görmek için powercfg /sleepstudy raporunu üretin.

Hızlı başlatma (fast startup) açıkken Kapat komutu makineyi tam kapatmaz; çekirdek durumunu diske yazıp hazırda beklemeye benzer bir duruma geçer. Bu yüzden sürücü sorunları “kapatıp açtım, geçmedi” der.

Başlat → Yeniden Başlat her zaman tam yeniden başlatma yapar. Sorun giderirken kapat-aç değil, yeniden başlat deyin.

Özelliği kapatmak için:

powercfg /hibernate off

Çift işletim sistemli makinelerde bu ayarı kapatmak ayrıca zorunludur; aksi hâlde diğer sistem NTFS bölümünü tutarsız görür.

Önce ne kadar geri kazanılabileceğini ölçün:

DISM /Online /Cleanup-Image /AnalyzeComponentStore

Rapor “Bileşen deposu temizliği önerilir: Evet” diyorsa:

DISM /Online /Cleanup-Image /StartComponentCleanup

Daha agresif seçenek, yüklü güncellemeleri kaldırılamaz hâle getirir — geri alma ihtiyacı olmadığından eminseniz:

DISM /Online /Cleanup-Image /StartComponentCleanup /ResetBase

WinSxS klasörünü asla elle silmeyin; içindeki dosyaların çoğu sistem dizinlerine sabit bağlantıdır ve gerçek boyutu Explorer’ın gösterdiğinden küçüktür.

Ayarlar → Sistem → Depolama → Depolama Duyarlılığı (Storage Sense) açıldığında geçici dosyalar, geri dönüşüm kutusu ve isteğe bağlı olarak indirilenler klasörü belirli aralıklarla temizlenir.

Kayıt defterinden dağıtmak için:

$p = 'HKCU:\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\StorageSense\Parameters\StoragePolicy'
Set-ItemProperty $p -Name '01' -Value 1        # açık
Set-ItemProperty $p -Name '08' -Value 1        # geri dönüşüm kutusunu temizle
Set-ItemProperty $p -Name '256' -Value 30      # 30 günden eski öğeler

Sunucularda Storage Sense yoktur; orada zamanlanmış bir görevle cleanmgr /sagerun:1 kullanın.

Dökümler burada durur:

C:\Windows\Minidump\

Dosya yoksa döküm yazma kapalıdır; Sistem Özellikleri → Gelişmiş → Başlangıç ve Kurtarma altında “Küçük bellek dökümü” seçin.

Hızlı bir özet için olay günlüğüne bakın:

Get-WinEvent -FilterHashtable @{ LogName='System'; Id=1001 } -MaxEvents 5 |
  Where-Object { $_.ProviderName -eq 'Microsoft-Windows-WER-SystemErrorReporting' } |
  Select-Object TimeCreated, Message

Ayrıntılı analiz için WinDbg ile dökümü açıp !analyze -v çalıştırın; çıktıdaki MODULE_NAME genellikle doğrudan sorumluyu verir.

resmon

Disk sekmesinde “Disk Etkinliği Olan İşlemler” listesi, işlem bazında okuma/yazma hızını ve okunan dosyanın tam yolunu gösterir. Antivirüs taraması mı, bir günlük dosyası mı, yoksa arama dizini mi — burada net görünür.

Ağ sekmesi aynı şeyi bağlantılar için yapar: hangi işlem hangi uzak adrese ne kadar veri gönderiyor. Şüpheli giden bağlantıları incelemenin en hızlı yolu budur.

Get-NetConnectionProfile
Set-NetConnectionProfile -InterfaceAlias "Ethernet" -NetworkCategory Private

Sunucularda ve etki alanına katılmış makinelerde profil DomainAuthenticated olmalıdır. Etki alanı denetleyicisine ulaşamayan bir makine profili Public’e düşürebilir ve bu, gruplandırılmış güvenlik duvarı kurallarının tamamını devre dışı bırakır.

Sorun tekrar ediyorsa sebep genelde ağ hizmetinin, etki alanı denetleyicisi erişilebilir olmadan önce başlamasıdır; NlaSvc hizmetini gecikmeli başlatmaya almak çoğu vakayı çözer.

Kalıcı eşleme:

net use Z: \\sunucu01\paylasim /persistent:yes

Sürücü açılışta bağlanamıyorsa sebep neredeyse her zaman şudur: kullanıcı oturumu, ağ hazır olmadan açılır. Grup ilkesiyle “Bilgisayar açılışında her zaman ağı bekle” ayarını etkinleştirmek doğru çözümdür.

Grup ilkesi kullanılamıyorsa oturum açma betiği yerine zamanlanmış görevi “Oturum açıldığında, 30 saniye gecikmeli” tetikleyicisiyle kurun.

Kimlik bilgisi sorunuysa saklanan girdileri kontrol edin: cmdkey /list.

Hızlı yol: Win + R → winver.

Betikte kullanmak için:

Get-ComputerInfo -Property OsName, OsDisplayVersion, OsBuildNumber, OsHardwareAbstractionLayer

Uzaktan, birden çok makine için:

'pc01','pc02','pc03' | ForEach-Object {
  [pscustomobject]@{
    Makine = $_
    Surum  = (Get-CimInstance Win32_OperatingSystem -ComputerName $_).Caption
    Derleme= (Get-CimInstance Win32_OperatingSystem -ComputerName $_).BuildNumber
  }
} | Format-Table -AutoSize

Destek ömrü hesaplarken OsDisplayVersion (örn. 24H2) alanına bakın; ana sürüm numarası tek başına yeterli değildir.

Get-Process | Where-Object { -not $_.Responding } |
  Select-Object Id, ProcessName, StartTime

Stop-Process -Name "uygulama" -Force

Klasik yöntem, alt işlemleri de kapatır:

taskkill /IM uygulama.exe /F /T

/T alt işlemleri de sonlandırır — tarayıcı gibi çok işlemli uygulamalarda gereken parametre budur.

query session /server:sunucu01
logoff 3 /server:sunucu01

query session çıktısındaki ilk sütun oturum kimliğidir. Disc durumundaki oturumlar bağlantısı kopmuş ama hâlâ kaynak tüketen oturumlardır.

PowerShell tarafında:

quser /server:sunucu01

Bağlantısı kopan oturumların otomatik kapanması için sunucuda oturum sınırlarını (idle ve disconnected timeout) grup ilkesiyle ayarlayın; elle kapatmak kalıcı çözüm değildir.

UAC kapatıldığında Windows, uygulamaları düşük bütünlük düzeyinde çalıştırmayı bırakır. Yani sorun yalnızca “uyarı görmemek” değildir; tarayıcı ve Office gibi uygulamaların korumalı alan davranışı da zayıflar.

İstem sayısını azaltmanın doğru yolları:

• Yönetici yetkisi gerektiren işleri ayrı bir yönetici hesabıyla yapın, günlük hesabı standart bırakın.
• Sık kullandığınız yönetim araçlarını tek bir yükseltilmiş terminalden çalıştırın.
• Kurumsal ortamda LAPS + ayrı yönetim hesabı modeline geçin.

Mevcut durumu görmek için:

Get-ItemProperty 'HKLM:\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Policies\System' |
  Select-Object EnableLUA, ConsentPromptBehaviorAdmin, PromptOnSecureDesktop

EnableLUA değeri 0 ise UAC kapalıdır ve bu, denetimlerde bulgu üretir.

Update-MpSignature
Start-MpScan -ScanType QuickScan          # veya FullScan
Get-MpThreatDetection | Select-Object -First 10 InitialDetectionTime, ThreatID, Resources

Belirli bir klasörü taramak:

Start-MpScan -ScanType CustomScan -ScanPath "D:\Paylasim"

Koruma durumunu tek bakışta görmek:

Get-MpComputerStatus | Select-Object AMServiceEnabled, RealTimeProtectionEnabled,
  AntivirusSignatureLastUpdated, QuickScanAge

AntivirusSignatureLastUpdated birkaç günden eskiyse imza güncellemesi çalışmıyordur — tarama başlatmadan önce onu çözün.

Set-MpPreference -EnableControlledFolderAccess Enabled
Add-MpPreference -ControlledFolderAccessProtectedFolders "D:\Muhasebe"
Add-MpPreference -ControlledFolderAccessAllowedApplications "C:\Program Files\Uygulama\uyg.exe"

Doğrudan Enabled yapmadan önce denetim modunda çalıştırın ve hangi uygulamaların engelleneceğini görün:

Set-MpPreference -EnableControlledFolderAccess AuditMode

Engellenen girişimler olay günlüğünde Microsoft-Windows-Windows Defender/Operational altında 1123 ve 1124 kimlikleriyle görünür. Denetim modunda bu listeyi bir hafta toplayıp izin listesini oluşturun; doğrudan açmak yedekleme ve muhasebe yazılımlarını kırar.

Windows LAPS artık işletim sistemiyle birlikte gelir; ayrı istemci kurmak gerekmez. Parolayı Entra ID’ye veya Active Directory’ye yedekler ve belirlediğiniz aralıkla otomatik döndürür.

Makinedeki durumu görmek:

Get-LapsAADPassword -DeviceIds "pc01" -IncludePasswords -AsPlainText

Active Directory tarafında:

Get-LapsADPassword -Identity "PC01" -AsPlainText

Parolayı hemen döndürmek:

Reset-LapsPassword

Politikayı dağıtırken parola uzunluğunu ve döndürme aralığını (tipik olarak 30 gün) belirleyin. Yedeklemenin gerçekten çalıştığını, rastgele bir makinenin parolasını dizinden okuyarak doğrulayın — dağıtımın en sık atlanan adımı budur.

Yüklü üçüncü taraf sürücüleri listelemek:

pnputil /enum-drivers

Çıktıdaki oem##.inf adını not edin ve kaldırın:

pnputil /delete-driver oem42.inf /uninstall /force

Belirli bir sürücüyü yüklemek:

pnputil /add-driver "D:\surucu\net.inf" /install

Sorunun sürücüden geldiğinden emin değilseniz önce Aygıt Yöneticisi’nde Sürücüyü Geri Al deneyin — kaldırmaktan daha güvenlidir ve bir önceki sürüme döner.

Ayarlar → Windows Update → Güncellemeleri duraklat ile en fazla 5 hafta erteleyebilirsiniz.

Kurumsal ortamda etkin saatleri ve yeniden başlatma davranışını politikayla yönetin; kullanıcıya bırakmayın. Etkin saatleri betikle ayarlamak:

$p = 'HKLM:\SOFTWARE\Microsoft\WindowsUpdate\UX\Settings'
Set-ItemProperty $p -Name ActiveHoursStart -Value 8
Set-ItemProperty $p -Name ActiveHoursEnd   -Value 19

Güncelleme hizmetini tamamen devre dışı bırakmayın: makine yalnızca yeniden başlatmayı değil, güvenlik yamalarını da almayı bırakır ve bunu aylarca kimse fark etmez.

Bekleyen yeniden başlatma olup olmadığını kontrol etmek:

Test-Path 'HKLM:\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\WindowsUpdate\Auto Update\RebootRequired'

Get-FileHash .\Windows.iso -Algorithm SHA256 | Format-List

Çıkan değeri üreticinin sitesindeki değerle karşılaştırın. Karşılaştırmayı gözle yapmak yerine:

$beklenen = 'A1B2C3...'
(Get-FileHash .\Windows.iso -Algorithm SHA256).Hash -eq $beklenen

True dönerse dosya birebir aynıdır.

Karma değeri yalnızca bozulmayı değil, yolda değiştirilmiş olmayı da yakalar — bu yüzden beklenen değeri dosyayla aynı yerden değil, üreticinin resmî sayfasından alın.

robocopy "D:\Kaynak" "E:\Hedef" /E /COPYALL /R:2 /W:5 /MT:16 /LOG+:C:\gecici\kopya.log /TEE

• /E boş klasörler dahil tüm alt klasörler
• /COPYALL izinler, sahiplik ve denetim bilgisi dahil (yönetici gerekir)
• /R:2 /W:5 hata durumunda 2 deneme, 5 saniye bekleme — varsayılan bir milyon denemedir ve iş takılır
• /MT:16 16 iş parçacığı; küçük dosyalarda ciddi hız farkı yaratır

/MIR kullanmadan önce mutlaka /L ile prova yapın — aynalama, hedefteki fazlalıkları siler.

Kesilen bir kopyalamayı kaldığı yerden sürdürmek için aynı komutu tekrar çalıştırmanız yeterlidir; robocopy yalnızca değişenleri kopyalar.

$eylem   = New-ScheduledTaskAction -Execute 'pwsh.exe' `
             -Argument '-NoProfile -File "C:\Betikler\acilis.ps1"'
$tetik   = New-ScheduledTaskTrigger -AtStartup
$ayar    = New-ScheduledTaskSettingsSet -StartWhenAvailable `
             -ExecutionTimeLimit (New-TimeSpan -Minutes 30)
$asil    = New-ScheduledTaskPrincipal -UserId 'SYSTEM' -RunLevel Highest

Register-ScheduledTask -TaskName 'Acilis-Bakim' -Action $eylem -Trigger $tetik `
  -Settings $ayar -Principal $asil

Başlangıç klasörüne kısayol koymanın üç eksiği vardır: yönetici yetkisiyle çalışmaz, oturum açılmadan tetiklenmez ve başarısız olduğunda hiçbir iz bırakmaz. Zamanlanmış görev üçünü de çözer.

Görevin gerçekten çalıştığını doğrulayın:

Get-ScheduledTaskInfo -TaskName 'Acilis-Bakim' |
  Select-Object LastRunTime, LastTaskResult, NextRunTime

LastTaskResult değeri 0 ise başarılıdır.

Önce korumanın açık olduğundan emin olun:

Enable-ComputerRestore -Drive "C:\"
Checkpoint-Computer -Description "Surucu guncellemesi oncesi" -RestorePointType MODIFY_SETTINGS

Mevcut noktaları listelemek:

Get-ComputerRestorePoint | Select-Object SequenceNumber, Description, CreationTime

Windows varsayılan olarak 24 saatte bir noktadan fazlasını oluşturmaz. Aynı gün ikinci noktayı almak isterseniz sıklık sınırını geçici olarak değiştirmeniz gerekir.

Geri yükleme noktası yedek değildir: kişisel dosyalarınızı geri getirmez, yalnızca sistem dosyalarını ve kayıt defterini eski hâline döndürür.

Kullanıcının o anki oturumdaki üyeliklerini görmek:

whoami /groups

Dizindeki gerçek üyelik:

Get-ADPrincipalGroupMembership m.demir | Select-Object name

İki liste farklıysa cevap bellidir: kullanıcı gruba eklenmiş ama oturumu yenilememiştir. Erişim jetonu oturum açılırken üretilir ve sonradan değişmez.

Çözüm: kullanıcı oturumu tamamen kapatıp açsın. Kilit ekranından dönmek yetmez. Sunucu tarafında klist purge bazen yardımcı olur ama garantili yol oturumu yenilemektir.

Invoke-Command -ComputerName sunucu01, sunucu02 -ScriptBlock {
  Get-Service -Name Spooler | Select-Object MachineName, Status, StartType
}

Birden çok makinede aynı anda çalışır ve çıktıya makine adını ekler.

Kalıcı bir oturum açmak (art arda birkaç komut çalıştıracaksanız daha hızlıdır):

$o = New-PSSession -ComputerName sunucu01
Invoke-Command -Session $o -ScriptBlock { Get-Process | Sort-Object CPU -Descending | Select-Object -First 5 }
Remove-PSSession $o

Bağlantı kurulamazsa hedefte WinRM’i kontrol edin:

Test-WSMan -ComputerName sunucu01

Get-WinEvent -FilterHashtable @{
  LogName   = 'System'
  Level     = 1,2                      # Kritik ve Hata
  StartTime = (Get-Date).AddHours(-24)
} | Group-Object ProviderName | Sort-Object Count -Descending | Select-Object Count, Name

Get-EventLog tüm kayıtları çekip sonra süzer; büyük günlüklerde dakikalar sürer. FilterHashtable süzmeyi günlük servisine yaptırır ve saniyeler içinde döner.

Uzak makinede aynı sorgu:

Get-WinEvent -ComputerName sunucu01 -FilterHashtable @{ LogName='Application'; Level=2 } -MaxEvents 20

Grup sonucundaki en üstteki sağlayıcı, o makinedeki gürültünün kaynağıdır — sorunu aramaya oradan başlayın.

Get-PhysicalDisk | Select-Object FriendlyName, MediaType, HealthStatus, OperationalStatus, Size
Get-PhysicalDisk | Get-StorageReliabilityCounter |
  Select-Object DeviceId, Wear, ReadErrorsTotal, WriteErrorsTotal, Temperature

HealthStatus Warning veya Unhealthy ise diski değiştirin; “henüz çalışıyor” bir gerekçe değildir.

SSD’lerde Wear değeri kullanılmış ömür yüzdesini verir. 80’in üzerindeyse değişim planlayın.

Basit kontrol için:

wmic diskdrive get model,status

Pred Fail görürseniz disk kendi arızasını önceden bildiriyordur — o makinede yedeğin güncelliğini hemen doğrulayın.

Yöntem 1 — Shift + Yeniden Başlat: Başlat menüsünde Yeniden Başlat’a Shift basılı tutarak tıklayın → Sorun Giderme → Gelişmiş Seçenekler → Başlangıç Ayarları → Yeniden Başlat → 4 (veya ağ için 5).

Yöntem 2 — msconfig: Bir sonraki açılışın güvenli modda olmasını istiyorsanız:

bcdedit /set {current} safeboot minimal
shutdown /r /t 0

Normale dönmek için — bunu yapmayı unutmayın, aksi hâlde makine hep güvenli modda açılır:

bcdedit /deletevalue {current} safeboot

Makine hiç açılmıyorsa Windows üç başarısız açılıştan sonra kurtarma ortamını kendisi başlatır; bunu tetiklemek için açılış sırasında güç düğmesiyle iki kez kapatabilirsiniz.

$os = Get-CimInstance Win32_OperatingSystem
[pscustomobject]@{
  Makine        = $env:COMPUTERNAME
  SonAcilis     = $os.LastBootUpTime
  CalismaSuresi = (Get-Date) - $os.LastBootUpTime
  KurulumTarihi = $os.InstallDate
}

CalismaSuresi haftalarcaysa ve kullanıcı “her gün kapatıyorum” diyorsa sebep genelde hızlı başlatmadır: kapatma tam kapatma değildir.

Hızlı bakış için:

systeminfo | findstr /C:"Sistem Önyükleme Zamanı" /C:"Özgün Yükleme Tarihi"

Kurulum tarihi, makinenin yaşını ve yenileme sırasını planlarken envanter tablosuna girmesi gereken alandır.

Win + . (veya Win + ;) emoji panelini açar. Panelde yalnızca emoji yok: üst sekmelerde semboller, kaomoji ve son kullanılanlar var.

Semboller sekmesi, belge yazarken en çok işe yarayan kısımdır: ± × ÷ ≈ ° ™ § → ✓ gibi karakterler için karakter eşlemi açmaya gerek kalmaz.

Panel açılmıyorsa dokunmatik klavye hizmeti kapalı olabilir:

Get-Service TabletInputService | Select-Object Status, StartType

Sayfa dosyasını tamamen kapatmanın iki bedeli vardır: mavi ekran sonrası bellek dökümü alınamaz (yani sorunu hiç çözemezsiniz) ve bazı uygulamalar ayırdıkları belleği kullanmasalar bile sayfa dosyası alanı ister.

Mevcut yapılandırmayı görmek:

Get-CimInstance Win32_PageFileUsage |
  Select-Object Name, AllocatedBaseSize, CurrentUsage, PeakUsage

Sistem yönetimine bırakmak çoğu makine için doğru seçimdir:

$cs = Get-CimInstance Win32_ComputerSystem
$cs | Set-CimInstance -Property @{ AutomaticManagedPagefile = $true }

Yer sıkıntısı varsa dosyayı başka bir fiziksel diske taşıyın; aynı diskte küçültmek performansı düşürür. C: sürücüsünde en az küçük bir çekirdek dökümü alacak kadar alan bırakın.

• Cmd + Shift + 3 — tüm ekran
• Cmd + Shift + 4 — seçtiğiniz alan
• Cmd + Shift + 4, sonra Boşluk — imleçle seçtiğiniz pencere (gölgeli, temiz kenarlı)
• Cmd + Shift + 5 — kayıt paneli: ekran videosu, zamanlayıcı ve kaydetme yeri seçenekleri

Herhangi birine Ctrl eklerseniz dosya oluşmaz, doğrudan panoya kopyalanır: Cmd + Ctrl + Shift + 4.

Varsayılan kayıt yerini değiştirmek için:

defaults write com.apple.screencapture location ~/Resimler/Ekran
killall SystemUIServer

Pencere gölgesini kaldırmak isterseniz defaults write com.apple.screencapture disable-shadow -bool true.

Finder penceresindeyken Cmd + Shift + . (nokta) gizli dosyaları gösterir; aynı tuş tekrar gizler.

Kalıcı olarak açmak isterseniz:

defaults write com.apple.finder AppleShowAllFiles -bool true
killall Finder

Bir dosyanın tam yolunu almak için Finder’da seçip Cmd + Option + C yapın — yol panoya kopyalanır. Yalnızca adı için Cmd + C yeterlidir.

Finder’ın alt kısmındaki yol çubuğunu açmak da işe yarar: Görünüm → Yol Çubuğunu Göster. Oradaki klasörlere çift tıklayarak hızlıca yukarı çıkabilirsiniz.

Cmd + Option + Esc Zorla Çık penceresini açar. Dock’taki simgeye Option basılı tutarak sağ tıklamak da aynı seçeneği verir.

Pencere hiç yanıt vermiyorsa terminalden:

killall "Uygulama Adı"
# inatçıysa:
pkill -9 -f "Uygulama Adı"

Hangi işlemin sistemi zorladığını görmek için:

top -o cpu -n 10

Activity Monitor aynı bilgiyi arayüzle verir; Görünüm → Tüm İşlemler seçmeyi unutmayın, varsayılan görünüm yalnızca kendi kullanıcınızın işlemlerini gösterir.

DNS önbelleğini temizlemek:

sudo dscacheutil -flushcache; sudo killall -HUP mDNSResponder

Sistemin gerçekten hangi DNS sunucusunu kullandığını görmek — scutil, ağ ayarları penceresinden daha doğru bilgi verir:

scutil --dns | grep 'nameserver\[[0-9]*\]'

Arayüz sırası (hangisi öncelikli) çok ekranlı/VPN’li kurulumlarda kritiktir:

networksetup -listnetworkserviceorder

Wi-Fi bağlantı ayrıntıları için:

system_profiler SPAirPortDataType | grep -A 8 'Current Network'

VPN bağlıyken iç isim çözülmüyorsa önce scutil --dns çıktısına bakın; VPN’in DNS’i listenin üstünde değilse sorun oradadır.

Mevcut makinede kurulu her şeyi dışa aktarın:

brew bundle dump --file=~/Brewfile --describe --force

--describe her satıra ne olduğunu yazar; altı ay sonra listeye baktığınızda işinize yarar.

Yeni makinede:

brew bundle install --file=~/Brewfile

Brewfile yalnızca komut satırı araçlarını değil, cask ile masaüstü uygulamalarını ve mas ile App Store uygulamalarını da kapsar.

Bakım için düzenli çalıştırın:

brew update && brew upgrade && brew cleanup
brew bundle cleanup --file=~/Brewfile   # listede olmayanları gösterir

Son komut, zamanla biriken ve kimsenin hatırlamadığı paketleri ortaya çıkarır.

Yüklü yapılandırma profillerini listelemek:

profiles list -all
sudo profiles show -type enrollment

İkinci komut cihazın bir MDM’e kayıtlı olup olmadığını ve hangi sunucuya bağlı olduğunu gösterir.

Ayrıntılı olarak hangi ayarın hangi profilden geldiğini görmek için Sistem Ayarları → Genel → Cihaz Yönetimi bölümüne bakın; her profilin içindeki yükleri (payload) tek tek açabilirsiniz.

Sorun giderirken faydalı bir ayrım: kullanıcı bir ayarı değiştiremiyorsa ya profil kilitlemiştir ya da yönetici hakkı yoktur. İlkini profiles list, ikincisini şu komut söyler:

dsmemberutil checkmembership -U "$(whoami)" -G admin

Durumu ve şifreleme ilerlemesini görmek:

fdesetup status

FileVault is On. yeterli değil — büyük disklerde ilk şifreleme saatler sürer ve o süre boyunca disk tam korumalı değildir. İlerleme yüzdesi de bu çıktıda görünür.

Kurtarma anahtarını kimin tuttuğunu kontrol edin:

sudo fdesetup list
sudo fdesetup hasinstitutionalrecoverykey

Kurumsal ortamda anahtarın MDM’e yedeklenmiş olması gerekir. Yalnızca kullanıcıda duran bir kurtarma anahtarı, kullanıcı ayrıldığında diski kalıcı olarak erişilemez yapar.

Yeni bir kurtarma anahtarı üretmek (eskisini geçersiz kılar):

sudo fdesetup changerecovery -personal

Uykuyu engelleyen etkin talepleri görmek:

pmset -g assertions

Çıktının alt kısmında PreventUserIdleSystemSleep ya da PreventDisplaySleep satırlarının yanında engelleyen uygulamanın adı yazar. Genelde bir medya oynatıcı, açık bir toplantı uygulaması ya da dosya eşitleme aracıdır.

Enerji ayarlarının tamamını görmek:

pmset -g

Son uyku/uyanma geçmişi:

pmset -g log | grep -E 'Sleep|Wake' | tail -20

Bir işi bilerek engellemek isterseniz (uzun bir kopyalama sırasında uyumasın diye):

caffeinate -i -w $(pgrep -n rsync)

find diski tarar, mdfind Spotlight dizinini sorgular — büyük disklerde fark saniyelerle dakikalar arasındadır.

mdfind "fatura"                       # her yerde ara
mdfind -onlyin ~/Belgeler "sözleşme"  # tek klasörde
mdfind -name "rapor.xlsx"             # dosya adına göre

Meta veriyle arama, asıl gücüdür:

# son 3 günde değişmiş PDF'ler
mdfind 'kMDItemContentModificationDate >= $time.today(-3) && kMDItemKind == "PDF belgesi"'

Bir dosyanın hangi meta verilere sahip olduğunu görmek için:

mdls dosya.pdf

Sonuç gelmiyorsa o konum Spotlight gizlilik listesinde olabilir: Sistem Ayarları → Spotlight → Arama Gizliliği.

Gerçek kullanımı görmek:

df -h /System/Volumes/Data
sudo du -sh /* 2>/dev/null | sort -h | tail -15

macOS’ta “Sistem Verileri”nin büyük kısmı genelde Time Machine yerel anlık görüntüleridir:

tmutil listlocalsnapshots /
sudo tmutil deletelocalsnapshots 2026-08-01-120000

Bu görüntüler disk dolunca kendiliğinden temizlenir ama siz beklemek istemeyebilirsiniz.

Diğer büyük tüketiciler: ~/Library/Caches, ~/Library/Developer (Xcode kullanıyorsanız onlarca GB olabilir) ve indirilenler klasörü.

Görsel bir döküm için Sistem Ayarları → Genel → Depolama bölümündeki öneriler listesi işinizi görür; ama “Diğer” kategorisinin ne olduğunu yalnızca terminal söyler.

BT işlerinde sorular hep aynı zemine oturur: hangi sürüm, hangi etki alanı, hangi adlandırma standardı, neyi yapmak yasak.

Bunları her konuşmada yeniden yazmak yerine bir kez tanımlayın. Faydalı bir bağlam notu şöyle görünür:

Ortam: Windows Server 2022, tek orman (sirket.local), 3 DC
İstemciler: Windows 11 24H2, Intune yönetimli
Bulut: Azure, tek abonelik, hibrit kimlik (AD Connect)
Adlandırma: rol-ortam-sira (web-prd-01)
Kısıt: Üretimde -WhatIf olmadan yıkıcı komut önerme
Dil: Türkçe, komutlar PowerShell 7

Son iki satır en çok işe yarayanlar. “Kısıt” satırı, verilen önerilerin sizin kurallarınıza uymasını sağlar; dil satırı ise her seferinde “Türkçe yaz” demenizi önler.

Aynı notu ekiple paylaşırsanız herkes aynı zeminden başlar.

Üretilen bir PowerShell betiğini üretimde çalıştırmadan önce şunları isteyin:

1. “Bu betik neyi geri alınamaz şekilde değiştiriyor?” Cevap listesi boş değilse -WhatIf desteği ekletin.

2. “Hangi varsayımları yaptın?” Genelde burada ortaya çıkar: modül kurulu sayılmış, yetki varsayılmış, tek etki alanı varsayılmış.

3. “Bu betik hangi durumda sessizce yanlış çalışır?” En değerli soru budur. Hata vermeden yanlış iş yapan kod, hata veren koddan tehlikelidir.

Ardından üç şeyi kendiniz yapın: küçük bir kümede deneyin, çıktıyı gözle doğrulayın, geri dönüş yolunu hazırlayın.

Model ortamınızı görmüyor — sürüm farkları, özel yapılandırmalar ve yerel kısıtlar yalnızca sizde. Kodu okumadan çalıştırmak, tanımadığınız birinin verdiği betiği çalıştırmakla aynı şeydir.

“Bu sunucuları karşılaştır” yerine biçimi de söyleyin:

Sonucu şu sütunlarla markdown tablo olarak ver: Sunucu, Rol, İşletim Sistemi, Yama Grubu, Sahip. Bilinmeyen alanları boş bırak, tahmin etme.

Son cümle önemli: tahmin etmemesini istemezseniz boşlukları makul görünen değerlerle doldurabilir ve siz farkı anlamazsınız.

Doğrudan araca aktaracaksanız CSV isteyin:

Çıktıyı yalnızca CSV olarak ver, açıklama yazma, ilk satır başlık olsun, ayraç noktalı virgül (Excel Türkçe yerel ayarı için).

Yapılandırma üreteceksiniz JSON veya YAML isteyin ve şemayı verin. Şemayı vermezseniz alan adları her seferinde değişir ve otomasyonunuz kırılır.

Bir de tersi işe yarar: elinizdeki dağınık çıktıyı yapıştırıp “bunu şu sütunlarla tabloya çevir” demek, düzenli ifade yazmaktan hızlıdır.

Bir hata mesajını yapıştırmadan önce içinde ne olduğuna bakın. Sık sızan şeyler: iç sunucu adları, IP blokları, kullanıcı adları, bağlantı dizgeleri, API anahtarları ve dosya yollarındaki kişi isimleri.

Çoğu zaman bunların hiçbiri soruyu cevaplamak için gerekmez. Maskelenmiş bir örnek aynı işi görür:

Sunucu: SRV-01 → SUNUCU-A
IP: 10.42.17.8 → 10.0.0.10
Kullanıcı: m.demir@sirket.com → kullanici@ornek.local
Anahtar: AKIA... → <API-ANAHTARI>

Hızlı maskeleme için:

(Get-Content hata.log -Raw) -replace '\b\d{1,3}(\.\d{1,3}){3}\b','10.0.0.x' `
  -replace '(?i)[\w.+-]+@[\w.-]+','kullanici@ornek.local' |
  Set-Content hata-maskeli.log

Kurumunuzun veri politikası varsa ona uyun. Politika yoksa basit bir kural işinizi görür: müşteri verisi, kimlik bilgisi ve güvenlik yapılandırması hiçbir dış araca gitmez.

Teknik sorularda en riskli cevaplar, kendinden emin görünen yanlış cevaplardır. Bunu azaltmanın pratik yolu, belirsizliği açıkça talep etmektir:

Emin olmadığın yerleri açıkça belirt. Sürüme göre değişen bir davranış varsa hangi sürümde geçerli olduğunu söyle. Doğrulayamadığın parametre adlarını tahmin etme.

Bir adım daha ileri gidebilirsiniz:

Bu cevabın yanlış olabileceği üç durumu listele.

Bu soru, varsayımları görünür kılar ve genelde asıl riski oradan öğrenirsiniz.

Özellikle dikkat edilecek alanlar: bulut sağlayıcılarının komut satırı parametreleri, portal menü adları ve lisans/fiyat bilgileri. Bunlar sık değişir ve modelin bilgisi belli bir tarihte durur.

Kalıcı kural: komut adları ve parametreler resmî belgelerden doğrulanır. Model size ne yapmanız gerektiğini hızlıca gösterir; tam sözdizimi için belgeye bakmak yine sizin işiniz.

Uzun bir sorun giderme oturumundan sonra konuşma dağılır: denenen yollar, elenen ihtimaller ve kararlar birbirine karışır.

Yeni bir konuşmaya geçmeden önce özet isteyin:

Bu konuşmayı devir notu olarak özetle: sorun, denenen ve elenen yollar (gerekçesiyle), şu an geçerli olan çözüm, açık kalan sorular. Yeni bir konuşmaya yapıştırılacak biçimde yaz.

Bu özet üç işe yarar: yeni konuşma temiz bir zeminden başlar, elenen yolları ikinci kez denemezsiniz ve — en değerlisi — bu metni doğrudan olay kaydına yapıştırabilirsiniz.

Aynı alışkanlık ekip içinde de işe yarar. Nöbet devrinde “şu ana kadar ne yapıldı” sorusuna cevap veren hazır bir metin, sözlü aktarımdan çok daha güvenilirdir.

Karar verdiğiniz şeyleri ayrıca kalıcı bir yere yazın; konuşma geçmişi belge değildir.

Yalnızca hata metnini yapıştırmak, aynı hatanın onlarca olası sebebi olduğu için genel cevaplar üretir. Üç şeyi eklemek sonucu değiştirir:

1. Ne yapmaya çalışıyordunuz. “Kullanıcı hesabı taşıyordum” — hata metninde bu yok.

2. Ne değişti. “Dün çalışıyordu, bugün çalışmıyor. Aradaki tek fark yama uygulanması.” Bu cümle çoğu teşhisi tek adıma indirir.

3. Ortam. Sürüm, işletim sistemi, çalıştıran hesap.

Ayrıca hatanın tamamını verin. PowerShell’de tek satır yerine:

$Error[0] | Format-List * -Force

Bu çıktı iç istisnayı ve satır numarasını da içerir — asıl sebep genelde iç istisnadadır, üstteki mesaj yalnızca sarmalayıcıdır.

Son olarak: neyi denediğinizi ve sonucunu yazın. Aynı öneriyi ikinci kez almak, iki tarafın da zamanını harcar.

Çok adımlı bir iş için doğrudan “bunu yap” demek yerine önce planı isteyin:

Bu göçü nasıl yapardın? Yalnızca adımları ve her adımın riskini yaz, henüz komut verme.

Planı okuduğunuzda iki şey görürsünüz: sizin bilmediğiniz bir adım ya da modelin bilmediği bir kısıt. İkincisi daha sık olur ve düzeltmesi bir cümledir — oysa aynı yanlış varsayım komutların içine gömülmüş olsaydı fark etmeniz çok daha zor olurdu.

Plan onaylandıktan sonra adım adım ilerleyin:

2. adımı uygula. Sonucu doğrulayacağım, sonra 3’e geçeriz.

Bu ritim özellikle geri alınamaz işlerde değerlidir: AD göçü, izin değişikliği, toplu silme.

Bir de şunu ekleyin: “Her adımın geri alma yolunu da yaz.” Geri alma yolu olmayan adımları planda görmek, üretimde görmekten çok daha iyidir.

Copilot, kullanıcının zaten erişebildiği içeriği kullanır. Yeni bir yetki açmaz. Ama pratikte yarattığı etki şudur: kimsenin fark etmediği geniş paylaşımlar aranabilir hâle gelir.

“Herkes” ile paylaşılmış bir SharePoint klasörü, yıllardır kimsenin girmediği bir sitede duruyor olabilir. Copilot, doğru soru sorulduğunda oradaki içeriği önüne getirir.

Bu yüzden dağıtımdan önce paylaşım hijyeni yapılmalı:

• Kuruluş genelinde paylaşılan siteleri ve dosyaları listeleyin
• “Herkes hariç dış kullanıcılar” bağlantılarını gözden geçirin
• Duyarlılık etiketlerini uygulayın; etiketli içerik Copilot yanıtlarında da korunur
• Arşivlenmiş ama silinmemiş eski siteleri kapatın

Kısacası: Copilot bir güvenlik açığı üretmez, var olan açığı görünür kılar. Dağıtım öncesi bir erişim gözden geçirmesi, sonradan yaşanacak sürprizlerin çoğunu ortadan kaldırır.

Copilot’un Excel’de zayıf sonuç vermesinin en yaygın sebebi verinin yapısıdır. Sormadan önce üçünü hallederseniz isabet belirgin biçimde artar:

1. Aralığı tablo olarak biçimlendirin (Ctrl + T)
2. Sütun başlıkları tek satır ve anlamlı olsun (“Sütun1” değil “Fatura Tutarı”)
3. Birleştirilmiş hücre ve ara toplam satırı bırakmayın

Sonra soruyu somut sorun:

Bölge ve ay kırılımında toplam satışı özet tablo olarak çıkar, en düşük üç bölgeyi işaretle.

Belirsiz sorular (“bu veriyi analiz et”) genelde yüzeysel özet üretir.

Formül isterken de biçimi söyleyin:

Bu sütun için formülü ver, açıklama yazma. Türkçe Excel formül adları kullan.

Son nokta önemli: sonuçları doğrulayın. Bir toplamı elle bir kez kontrol edin. Yanlış sütunu toplayan bir formül, doğru görünen bir sayı üretir ve fark edilmesi zordur.

Toplantı özetleri “ne konuşuldu” sorusunu iyi cevaplar, “ne kararlaştırıldı ve kim yapacak” sorusunu genelde eksik cevaplar — çünkü toplantıda da net söylenmemiştir.

Özeti aldıktan sonra şu üçünü ayrıca isteyin:

Alınan kararları madde madde listele. Karara bağlanmamış tartışmaları ayrı başlıkta topla. Her eylem maddesi için sorumlu ve tarih varsa yaz, yoksa “belirtilmedi” de.

Son kısım kritik: “belirtilmedi” yazması, sorumlusuz kalan işleri görünür kılar. Toplantı bitmeden o boşlukları doldurabilirsiniz.

Kayıt ve transkript açıkken katılımcıların bilgilendirilmesi gerekir — bu hem yasal hem de kültürel bir konudur. Kurumsal politikanızı önceden netleştirin.

Bir de pratik not: özet toplantıdan hemen sonra düzeltilmelidir. Yanlış bir eylem maddesi, düzeltilmezse iki hafta sonra kimsenin sorgulamadığı bir “karar” hâline gelir.

Kısa talimat, uzun e-posta üretir. Bunu tersine çevirin:

Üç cümleyi geçmesin. Doğrudan konuya gir, giriş cümlesi yazma. Ton: kısa ve nötr.

Yanıt üretirken bağlamı da verin:

Bu e-postaya yanıt yaz: talebi kabul ediyorum ama tarih 15 Eylül’den önce olamaz. Gerekçe: envanter dönemi.

Kurumsal yazışmada işe yarayan bir kalıp da şu: önce siz yazın, sonra düzelttirin.

Bu taslağı kısalt ve pasif cümleleri aktife çevir. İçeriği değiştirme.

Bu yaklaşım, sizin sesinizi korur — sıfırdan üretilen metinler zamanla birbirine benzer ve alıcı bunu fark eder.

Son kontrol her zaman sizde: tarih, tutar, isim ve taahhüt içeren cümleleri gönderden önce okuyun. Bu dört şeyde yapılan hata en pahalı olanıdır.

Copilot yanıtları genelde kaynak bağlantısı içerir. O bağlantılar süs değil; açılması gereken şeylerdir.

Üç durumda mutlaka kaynağa dönün:

Sayılar. Toplam, yüzde, bütçe. Tek bir sayı bile karar değiştirir.

Tarihler ve taahhütler. “Proje mart sonunda bitiyor” ifadesi hangi belgeden geldi, o belge güncel mi?

Alıntılar. “X kişi şunu söyledi” biçimindeki ifadeler, özetleme sırasında bağlamından kopabilir.

Kaynağın tarihine de bakın. İki yıl önceki bir belgeden alınmış doğru bilgi, bugün yanlış olabilir — özellikle süreç ve politika belgelerinde.

Pratik bir alışkanlık: yanıtı doğrudan kullanacaksanız kaynak bağlantısını da yanına koyun. Sizden sonra o metni okuyan kişi nereden geldiğini görsün. Bu, hem güveni artırır hem de yanlış bilginin kurum içinde çoğalmasını engeller.

Kurumsal Microsoft 365 Copilot, verinin kiracınız içinde işlenmesi ve model eğitiminde kullanılmaması yönünde taahhütler sunar. Bu önemli bir fark — ama iki şeyi karıştırmamak gerekir.

Kurumsal Copilot (iş hesabıyla, M365 içinde) ile tüketici sohbet araçları (kişisel hesap, tarayıcıdan) aynı veri sınırlarına tabi değildir. Çalışanlar çoğu zaman bu ayrımı bilmez ve aynı içeriği ikisine de yazar.

Net bir kural işinizi görür:

• Kurumsal Copilot: normal iş içeriği serbest
• Kişisel/tüketici araçlar: kurumsal içerik yasak

İkisinde de yazılmaması gerekenler:

• Parolalar, API anahtarları, sertifika özel anahtarları
• Müşteri kimlik verileri (TC kimlik, kart bilgisi, sağlık verisi)
• Henüz duyurulmamış finansal veya hukuki bilgi
• Güvenlik yapılandırması ayrıntıları (kural setleri, açık listesi)

Bu ayrımı bir sayfalık kullanım politikasına yazın ve dağıtımla birlikte duyurun. Politika olmadan yapılan dağıtımlarda kullanıcılar sınırı kendileri belirler — ve genelde yanlış belirlerler.

Klavyede Copilot tuşu varsa ya da görev çubuğunda simge duruyorsa, bunlar kullanıcı bazında kapatılabilir: Ayarlar → Kişiselleştirme → Görev çubuğu altındaki anahtar simgeyi kaldırır.

Kurumsal ortamda tek tek kapatmak yerine grup ilkesi ya da Intune kullanın. Kayıt defteri tarafında ilgili ilke anahtarı:

Get-ItemProperty 'HKCU:\Software\Policies\Microsoft\Windows\WindowsCopilot' -ErrorAction SilentlyContinue

Değerin varlığı ve içeriği Windows sürümüne göre değişebilir; dağıtımdan önce bir test makinesinde doğrulayın ve ilkenin gerçekten uygulandığını gpresult /h ile kontrol edin.

Kapatma kararını bilinçli verin. Copilot’u tamamen engellemek, kullanıcıların tarayıcı üzerinden kişisel hesapla tüketici araçlara yönelmesine yol açabilir — ki bu, veri açısından daha kötü bir sonuçtur.

Genelde daha iyi yaklaşım: kurumsal aracı açık tutup net bir kullanım politikası yayınlamak.

1. Paylaşım hijyeni. Kuruluş genelinde paylaşılmış siteleri, “bağlantısı olan herkes” dosyalarını ve terk edilmiş ekip sitelerini gözden geçirin. Copilot bunları aranabilir hâle getirir.

2. Duyarlılık etiketleri. Etiketleme yapılmamışsa hassas içerik ile sıradan içerik arasında ayrım yoktur. En azından “Gizli” ve “İç Kullanım” düzeylerini tanımlayıp kritik alanlarda uygulayın.

3. Pilot grup ve beklenti. Otuz kişilik bir pilotla başlayın ve ne yapamadığını da anlatın. En büyük hayal kırıklığı, kullanıcıların her şeyi çözeceğini sanmasından doğar. Somut üç kullanım senaryosu verin: toplantı özeti, e-posta taslağı, belge özeti.

4. Kullanım politikası. Bir sayfa yeter: neyin yazılabileceği, neyin yazılamayacağı, çıktının doğrulanma sorumluluğunun kimde olduğu.

Dördüncü madde en çok atlanan ve denetimde en çok sorulan olandır.

Dağıtımdan sonra üç ay boyunca gerçek kullanımı ölçün. Lisansı olup kullanmayan kullanıcı sayısı yüksekse sorun üründe değil, eğitimde ve senaryo netliğindedir.